Özel eğitim denince akla genellikle desteğe ihtiyaç duyan çocuklar gelir. Oysa yaşıtlarına göre belirgin biçimde ileri düzeyde öğrenen, yaratıcı düşünen ya da belirli bir alanda olağan dışı yetenek gösteren çocuklar da özel eğitim kapsamında değerlendirilir. Bu çocukların potansiyellerini geliştirebilmeleri için okuldaki eğitimin yanında ek destek sunan kamu kurumları Bilim ve Sanat Merkezleri, kısaca BİLSEM olarak bilinir.
BİLSEM nasıl çalışır?
Bilim ve Sanat Merkezleri, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı olarak öğrencilerin okul saatleri dışında devam ettiği kurumlardır. Öğrenciler genel zihinsel yetenek, resim ya da müzik alanlarında tanılanır ve bu alanlara göre programlara katılır. Ankara’da birden fazla BİLSEM bulunur. Tanılama süreci genellikle öğretmenlerin aday göstermesiyle başlar; ardından grup taraması ve bireysel değerlendirme aşamaları gelir. Başvuru dönemleri ve koşullar her yıl duyurulduğu için güncel bilgiyi ilgili resmî kaynaklardan takip etmek gerekir.
Üstün yetenekli çocukların ortak özellikleri
- Yaşına göre geniş bir kelime dağarcığı ve karmaşık sorular sorma
- İlgi duyduğu konuda uzun süre ve derinlemesine odaklanabilme
- Hızlı öğrenme ve tekrara karşı sabırsızlık
- Adalet, ölüm, evren gibi soyut konulara erken ilgi
- Güçlü bir mükemmeliyetçilik eğilimi
Duygusal ihtiyaçlar unutulmamalı
Zihinsel gelişimin duygusal ve sosyal gelişimden daha hızlı ilerlemesi bazı çocuklarda dengesizlik hissi yaratabilir. Yaşıtlarıyla ortak ilgi alanı bulamayan, sınıfta sıkılan ya da hata yapmaktan aşırı korkan bir çocuk, akademik başarısına rağmen mutsuz olabilir. Bazı çocuklarda üstün yetenek ile öğrenme güçlüğü bir arada görülebilir; bu durum “iki kez farklı” olarak da adlandırılır ve gözden kaçabilir. Okuma ya da yazmada beklenmedik zorluk fark ediliyorsa disleksi ve öğrenme güçlüğü sayfasındaki bilgiler yol gösterebilir.
Ailenin rolü
Çocuğun yalnızca başarılarıyla değil, merakı ve çabasıyla takdir edilmesi, mükemmeliyetçiliğin yükünü hafifletebilir. Ebeveynlerin beklenti baskısını fark etmesi ve gerektiğinde bir psikologla görüşmesi süreci kolaylaştırır; bu konuda ailelere psikolojik destek sayfasına bakabilirsiniz. Özel eğitimin genel çerçevesi için ana sayfaya dönebilirsiniz.