Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim ve etkileşimde farklılıklar ile sınırlı, tekrarlayıcı ilgi ve davranışlarla kendini gösteren nörogelişimsel bir durumdur. “Spektrum” kelimesi, bu durumun her çocukta farklı biçim ve yoğunlukta görülebildiğini anlatır. Konuşması akıcı olan bir çocuk da, hiç konuşmayan bir çocuk da bu spektrumun içinde yer alabilir.
Erken dönemde dikkat çekebilecek işaretler
Ebeveynler çoğu zaman ilk farklılıkları bebeklik ve erken çocukluk döneminde fark eder. Aşağıdaki gözlemler tek başına tanı anlamına gelmez; ancak bir çocuk doktoru ya da çocuk psikiyatristiyle paylaşılması yararlıdır:
- Adı söylendiğinde dönüp bakmama ya da göz temasının belirgin biçimde az olması
- İlgisini çeken bir şeyi parmakla göstermeme, paylaşma çabasının az olması
- Konuşmanın gecikmesi ya da kazanılmış kelimelerin kaybolması
- Rutin değiştiğinde yoğun huzursuzluk yaşama
- Belirli nesnelere ya da hareketlere aşırı ve tekrarlayıcı ilgi
- Ses, ışık ya da dokunuşa olağan dışı tepkiler
Tanı süreci
Otizm spektrum bozukluğu tanısı, çocuk ve ergen psikiyatristi ya da gelişimsel pediatri alanında çalışan hekimler tarafından konur. Değerlendirmede ailenin anlattığı gelişim öyküsü, çocuğun gözlemlenmesi ve standart değerlendirme araçları birlikte kullanılır. Tanının ardından eğitsel ihtiyaçların belirlenmesi için Rehberlik ve Araştırma Merkezine başvurulur; bu adımlar RAM yönlendirme süreci sayfasında anlatılıyor.
Eğitim ve terapi seçenekleri
Otizmli çocuklarla çalışmada tek bir yöntem herkese uymaz. Yapılandırılmış özel eğitim programları, iletişim becerilerini hedefleyen çalışmalar, dil ve konuşma terapisi ve duyusal ihtiyaçlar için ergoterapi desteği gündeme gelebilir. Hangi yaklaşımın, hangi yoğunlukta uygulanacağı çocuğu değerlendiren ekip tarafından belirlenir. Hızlı ve kesin iyileşme vaat eden, bilimsel dayanağı açıklanmayan uygulamalara karşı temkinli olmak gerekir.
Günlük yaşam ve beslenme
Otizmli çocuklarda belirli dokudaki ya da renkteki yiyecekleri reddetme, dar bir besin yelpazesiyle yetinme gibi beslenme seçicilikleri sık görülür. Bu konuda pratik bilgiler özel gereksinimli çocuklarda beslenme sayfasında yer alıyor. Tanı sonrası dönemde ailelerin yaşadığı duygular ve destek seçenekleri için ailelere psikolojik destek sayfasına da göz atabilirsiniz.